Ekspert

Katarzyna Dąbrowska

Trudniejsza emerytura kobiet

Katarzyna Dąbrowska
kierownik rynku akcji w BZ WBK AIB Asset Management SA, zarządzająca subfunduszami Arka BZ WBK Zrównoważony, Arka BZ WBK Stabilnego Wzrostu, Arka BZ WBK Rozwoju Nowej Europy oraz funduszem Arka BZ WBK Akcji Środkowej i Wschodniej Europy FIO.
8 June 2011

 

Wiele kobiet część swojego życia poświęca rodzinnym obowiązkom i wychowywaniu dzieci rezygnując z pracy zarobkowej. Pomimo że w różnych środowiskach toczą się dyskusje nad zasadnością ustanowienia prawa do emerytury za pracę domową kobiet, do tej pory nie wprowadzono jednak żadnych rozwiązań w tym kierunku. Dlatego ważne jest, by kobiety zawczasu pomyślały o zabezpieczeniu na czas emerytury i oszczędzały systematycznie we własnym zakresie. IKE doskonale się do tego nadaje.

 

Rok 1998 przyniósł zdarzenia o ogromnych znaczeniu dla przyszłości wielu z nas, choć do dziś nie wszyscy zdajemy sobie z tego sprawę. W tym roku miała miejsce reforma polskiego systemu emerytalnego - jedna z najistotniejszych reform wprowadzonych po 1989 roku. Główną zmianą systemu było stworzenie, obok dotychczas funkcjonującego ZUS-u, Otwartych Funduszy Emerytalnych. Gromadzą one część środków pochodzących ze składek emerytalnych na indywidualnych kontach przyszłych emerytów. Środki te są w czasie naszego życia inwestowane na rynkach finansowych w celu powiększania ich wartości. Ostatecznie nasze przyszłe emerytury wypłacane będą po części z kapitału zgromadzonego na kontach emerytalnych w OFE oraz po części z ZUS-u. Wysokość emerytury ustalana zostanie jako równowartość kwoty będącej wynikiem podzielenia kwoty zgromadzonej na kontach w ZUS-ie i OFE przez średnie dalsze trwanie życia.

 

Na jak wysoką emeryturę możemy liczyć? Aby odpowiedzieć na to pytanie, warto wprowadzić pojęcie tzw. stopy zastąpienia. W uproszczeniu, jest to stosunek wysokości przyszłej emerytury do wysokości przewidywanego miesięcznego wynagrodzenia pod koniec kariery zawodowej. Przeprowadzone symulacje pokazują, że powinniśmy oczekiwać stopy zastąpienia na poziomie co najwyżej 40-60%. Nie jest to wskaźnik wysoki i łatwo zdać sobie sprawę ze skali spadku poziomu życia, jakiego doświadczy wielu z przyszłych emerytów w momencie zakończenia pracy zawodowej. Sytuacja ta jest szczególnie niekorzystna w przypadku kobiet, ponieważ w ich przypadku stopa zastąpienia kształtować się będzie w pobliżu dolnej granicy wspomnianego przedziału. Spowodowane jest to dwoma czynnikami: 

 

  • niższym średnim poziomem składek odprowadzanych przez kobiety, ponieważ statystycznie rzecz biorąc, kobiety zarabiają gorzej od mężczyzn, wcześniej przechodzą na emeryturę oraz dodatkowo odprowadzają niższe składki emerytalne w związku z ich urlopami macierzyńskimi lub wychowawczymi,
  • dłuższym okresem wypłaty emerytury, który spowodowany jest niższym o pięć lat wiekiem emerytalnym.  

 

Ten dłuższy okres w zestawieniu z mniejszą kwotą składek emerytalnych odprowadzonych przez kobiety w okresie ich aktywności zawodowej sprawia, że problem niskiej emerytury dotyka głównie kobiet, chociaż panowie również nie powinni spodziewać się zbyt wiele po obecnym systemie emerytalnym.

 

Co można więc zrobić, by zapewnić sobie większy komfort życia na emeryturze? Każdy z nas, obok obowiązkowych oszczędności w I filarze (ZUS) i II filarze (OFE) może odprowadzać dobrowolne składki w ramach tzw. III filaru. Dwie podstawowe formy dobrowolnego oszczędzania na emeryturę to indywidualne konta emerytalne (IKE) oraz pracownicze programy emerytalne (PPE). Nie każdy pracodawca umożliwia jednak korzystanie z PPE; dużo bardziej dostępne są indywidualne konta emerytalne. IKE działa podobnie jak rachunek w OFE. Gromadzone i inwestowane są na nim nasze składki, z których skorzystać będziemy mogli dopiero po przejściu na emeryturę. Na tym jednak podobieństwa się kończą. W swej konstrukcji IKE zapewniają ich posiadaczom kilka zalet, które powodują iż są doskonałym sposobem gromadzenia kapitału, dużo lepszym niż OFE.

 

  • wysokość składki odprowadzanej na IKE zależy tylko i wyłącznie od nas samych i nie zależy od innych czynników, takich jak wysokość zarobków. Prawo wprowadza co prawda roczny limit wpłat, jednak w tym roku wynosi on 10 077 zł - więcej niż maksymalny poziom składek jakie mogą trafić do OFE(!)
  • nie OFE, ale właściciel IKE decyduje o strategii inwestycyjnej, zgodnie z własnym profilem ryzyka i oczekiwaniami co do przyszłych zysków
  • środki gromadzone w IKE są zawsze w pełni dziedziczone, czyli w przypadku naszej śmierci należne spadkobiercom (w przypadku OFE kwota podlegająca dziedziczeniu może być mniejsza od zgromadzonej)
  • zyski w IKE są zwolnione z 19 procentowego podatku Belki, jeśli wypłacone zostaną po przejściu na emeryturę.
  • dodatkowym atutem IKE jest możliwość dokonania częściowego zwrotu zgromadzonych środków przed przejściem na emeryturę, przy zachowaniu jednocześnie przywileju zwolnienia podatkowego przy wypłacie środków po osiągnięciu wieku emerytalnego

 

Wszystkie te cechy powodują, że Indywidualne Konta Emerytalne są doskonałym sposobem gromadzenia dodatkowych oszczędności. Warto także zauważyć, iż dzięki swojej dobrowolności i dostępności IKE są bardzo dobrym sposobem oszczędzania na emeryturę również dla osób niepracujących zawodowo. Wiele kobiet część swojego życia poświęca rodzinnym obowiązkom i wychowywaniu dzieci rezygnując z pracy zarobkowej. Pomimo że w różnych środowiskach toczą się dyskusje nad zasadnością ustanowienia prawa do emerytury za pracę domową kobiet, do tej pory nie wprowadzono jednak żadnych rozwiązań w tym kierunku. Dlatego ważne jest, by kobiety zawczasu pomyślały o zabezpieczeniu na czas emerytury i oszczędzały systematycznie we własnym zakresie. IKE doskonale się do tego nadaje.

 

A kiedy powinniśmy zacząć myśleć o dodatkowym oszczędzaniu? Im szybciej tym lepiej, gdyż dłuższy okres inwestowania powoduje, że zainwestowane środki pracują dłużej. Przy założeniu, że w długim okresie wyceny instrumentów finansowych będą rosły, wydłużenie okresu inwestycji w sposób istotny zwiększy  wartość zgromadzonych środków. Wpływ czasu na wartość inwestycji jest dodatkowo wzmocniony przez mechanizm procentu składanego, zgodnie z którym wypracowany wynik inwestycji jest doliczany do wkładu i procentuje z nim w kolejnych okresach. Przyjmując iż roczna stopa zwrotu dla relatywnie bezpiecznych strategii inwestycyjnych wynosi 4%, osoba odkładająca co miesiąc 100 złotych po 30 latach zgromadzi kwotę 69,6 tysiąca złotych. Dla okresu 15 lat kwota ta będzie wynosić tylko 24,7 tysiąca złotych, dlatego nie warto czekać z rozpoczęciem oszczędzania. Każdy rok zwłoki może przełożyć się na istotne zmniejszenie naszej emerytury w przyszłości.

 

Jedną z najważniejszych cech IKE odróżniających je od OFE jest możliwość samodzielnego wyboru strategii inwestycyjnej. Jest to szczególnie ważne dla osób, przed którymi pozostał jeszcze długi okres wpłacania składek. W długim okresie średnie stopy zwrotu z poszczególnych strategii inwestycyjnych są stosunkowo stałe, i układają się w pewną hierarchię. Najbezpieczniejsze strategie, oparte głównie na lokowaniu środków w formie lokat bankowych lub bezpiecznych funduszy obligacyjnych przynoszą niższą stopę zwrotu;  strategie agresywne, oparte głównie na inwestycjach w akcje, przynoszą wyższe zyski. I choć strategie akcyjne określane są mianem strategii bardziej ryzykownych, to w tak długich okresach jak 15 - 30 lat, notowana przez nie stopa zwrotu jest generalnie wyższa niż ta, którą przynoszą strategie bezpieczne. Przyjrzyjmy się polskiemu rynkowi. W ciągu ostatnich 10 lat (2000-2010) rynek akcji wzrósł o 166,1%[1], czyli średnio o 10,3%[2] rocznie.  W tym samym czasie rynek obligacji wzrósł o 125,3%[3] czyli średnio o 8,5%[4] rocznie.

 

Jaki może więc być efekt przyjęcia niekorzystnej dla nas strategii? Wróćmy do poprzedniego przykładu. Osoba odkładająca miesięcznie 100 złotych, która stosowała bezpieczną strategię inwestycyjną realizowała wspomnianą stopę zwrotu w wysokość 4% i zgromadziła po 30 latach 69,6 tysięcy złotych. Ile miałaby środków, gdyby wybrała bardziej dla siebie odpowiednią strategię opartą na funduszach akcyjnych? Jeśli przyjmiemy że stopa zwrotu z akcji wyniosłaby w tym okresie 7% to wartość jej środków wyniosłaby imponujące 122,7 tysięcy złotych. Jeśli założymy, iż oszczędzającemu uda się uzyskać stopy zwrotu porównywalne z danymi historycznymi dla polskiego rynku za ostatnie 10 lat, to wówczas wyniki inwestycji przedstawiałyby się następująco: przy strategii bezpiecznej i realizowanej średniorocznej stopie zwrotu na poziomie 8,5% zgromadzona po 30 latach kwota wyniesie 166 tysięcy złotych, natomiast przy strategii agresywnej i realizowanej średniorocznej stopie zwrotu na poziomie 10,3% zgromadzona kwota wyniesie 243 tysiące złotych.

 

Pamiętajmy jednak, że odpowiednia strategia inwestycyjna to taka, która dopasowana jest do naszych możliwości i potrzeb. Przed podjęciem decyzji należy zatem zastanowić się nad poziomem ryzyka, jaki jesteśmy w stanie zaakceptować oraz wysokością zysków jakich oczekujemy. Oprócz naszych preferencji co do ryzyka i potencjalnych zysków ważny w inwestowaniu jest również czas. Strategie agresywne odpowiednie są dla długich okresów inwestycyjnych. Stąd im mniej czasu pozostaje do momentu wypłaty zgromadzonych środków, tym większą rolę powinniśmy przykładać do zapewnienia stabilności wartości naszych oszczędności.

 

Warto zawczasu pomyśleć o naszej przyszłości i nie odkładać decyzji o rozpoczęciu gromadzenia środków na bliżej nieokreślone „później". IKE oparte o fundusze inwestycyjne, a więc jedne z najlepszych produktów do długoterminowego oszczędzania, daje szansę na zachowanie komfortu finansowego po osiągnięciu wieku emerytalnego. Z tej szansy powinny skorzystać szczególnie kobiety.

 


[1] Stopa zwrotu Warszawskiego Indeksu Giełdowego (WIG) z okresu 2000-12-31 do 2010-12-31.

[2] Średnioroczna stopa zwrotu Warszawskiego Indeksu Giełdowego (WIG) z okresu 2000-12-31 do 2010-12-31.

[3] Stopa zwrotu indeksu benchmarkowych obligacji skarbowych notowanych na Elektronicznym Rynku Skarbowych Papierów Wartościowych, prowadzonym przez MTS-CeTO S.A. (IROS) publikowanym przez Analizy Online z okresu 2000-12-31 do 2010-12-31.

[4] Średnioroczna stopa zwrotu indeksu benchmarkowych obligacji skarbowych notowanych na Elektronicznym Rynku Skarbowych Papierów Wartościowych, prowadzonym przez MTS-CeTO S.A. (IROS) publikowanym przez Analizy Online z okresu 2000-12-31 do 2010-12-31.

 

 

Katarzyna Dąbrowska - kierownik rynku akcji w BZ WBK AIB Asset Management SA, zarządzająca subfunduszami Arka BZ WBK Zrównoważony, Arka BZ WBK Stabilnego Wzrostu, Arka BZ WBK Rozwoju Nowej Europy oraz funduszem Arka BZ WBK Akcji Środkowej i Wschodniej Europy FIO.  Związana z BZ WBK AIB Asset Management S.A. od grudnia 2005 r. Początkowo była zatrudniona jako analityk finansowy, a następnie po uzyskaniu licencji doradcy inwestycyjnego w maju 2007 roku rozpoczęła zarządzanie funduszem. Absolwentka Akademii Ekonomicznej w Poznaniu, kierunku: zarządzanie i marketing, specjalność: inwestycje kapitałowe i strategie finansowe przedsiębiorstw. Prywatnie mężatka, mama dwóch synów. Lubi wędrówki po górach, gry towarzyskie i zagadki matematyczne.


 

 

 

 

Powrót do listy wypowiedzi
Ta strona internetowa używa plików cookies. Brak zmiany ustawień przeglądarki oznacza zgodę na ich użycie. Wiecej informacji dostępne jest pod tym linkiem.
Zamknij